فی موو

مرجع دانلود فایل ,تحقیق , پروژه , پایان نامه , فایل فلش گوشی

فی موو

مرجع دانلود فایل ,تحقیق , پروژه , پایان نامه , فایل فلش گوشی

خرید و دانلودپایان نامه رشته اقتصاد درباره نسبتهای صورتهای مالی جریانهای نقدی بر بازده سهام

اختصاصی از فی موو خرید و دانلودپایان نامه رشته اقتصاد درباره نسبتهای صورتهای مالی جریانهای نقدی بر بازده سهام دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

-بیان مسئله(مقدمه)                                

به دلیل اهمیت بسزای جریانهای نقدی درموقعیت های واحدهای اقتصادی ضرورت آن برای ادامه بقای آنهاپیش بینی جریانهای نقدی به عنوان یکی از اجزا ءلاینفک برنامه ریزی مالی ،ازموضوعات مهمی است که مورد توجه مدیران خاص مدیران واحدهای اقتصادی قراردارداین امر ازچنین اهمیتی برخورداراست که جریانهای نقدی واحدهای اقتصادی را میتوان به جریان گردش خون در بدن تشبیه کرد.همچنین صورت جریانهای نقدی مورد استفاده گروههای مختلف از جمله سرمایه گذاران واعتباردهندگان ،واحدهای دولتی مورد استفاده قرارمی گیردوازسوی دیگر سرمایه گذاران واعتباردهندگان برای اتخاذ تصمیمات به صورت جریان نقدی علا قه مند هستند زیرا اغلب مدل های اوراق بهادار یا روشهای ارزیابی وهمچنین تاثیر آن بربازده سهام وواحدهای اقتصادی مبتنی برجریانهای نقدی آتی است امروزه تجزیه وتحلیل صورتهای مالی وتجزیه وتحلیل صورتهای مالی وهمچنین صورتهای مالی و.همچنین ترازنامه وسودوزیان نقش به سزایی در پیش بینی روند شرکتهای سهامی دربازار بورس سهام رادارد ومیتواند نقش بسیار مهمی در کاهش نوسانات بازار را ایفا میکند واز دید درون سازمانی توانائی پیش بینی نتایج آتی،خصوصا جریانهای نقدی اداره اموررادرکاراترین شکل خود امکان پذیر میباشد وبه اتخاذ تصمیمات بهینه عملیاتی وسرمایه گذاری وتامین مالی منجر می شود از دید برون سازمانی نیز اطلاعات مربوط به جریانهای نقدی به خصوص جریانهای نقدی عملیاتی مبنای مناسبی برای تصمیم گیری اقتصادی گروه های ذینفع برون سازمانی فراهم میکند.

 

-ضرورت :

صورت جریانهای وجوه نقد مبنای ناقص برای ارزیابی دورنمای جریانهای نقدی آتی بدست       می دهد .صورتهای عملکرد مالی شامل صورت سودوزیان وصورت سودوزیان جامع درکنارترازنامه وصورت جریان وجوه نقد به عنوان یک مجموعه مبنای مناسبتری برای ارزیابی وضعیت آتی جریانهای نقدی واحدهای تجاری در مقایسه با صورت جریانهای وجوه نقد ی به تنهائی فراهم می سازد (استانداردهای حسابداری ،1380مبنای نظری مالی بند 4-6هرچند برای بررسی اینکه کدام اطلاعات حسابداری ارتباط معنی داربیشتری بربازده سهام دارند تحقیقات متعددی انجام شده اما این سوال پاسخ قطعی نداشته است به نحوی که عده ای اطلاعات برخی اطلاعات نقدی وتعدادی اطلاعات همزمان تعهدی ونقدی رابرای تاثیربربازده سهام سودمند دانسته اند .دراین تحقیقات تلاش می شود به این سوال پاسخ داده شود نسبتهای مالی (ترازنامه صورت سودوزیان )درمقایسه بانسبت صورت جریانهای نقدی آیا همبستگی بیشتری بربازده سهام دارد یانه .

اهمیت موضوع :

صورت سودوزیان جامع بویژه اگر همراه باترازنامه صورت گیرد معمولادر مقایسه باصورت جریانهای نقد،مبنای بهتری برای ارزیابی چشم اندازجریانهای نقدی فراهم میکند ……..دربیانیه شماره 95خوددرسال1987هدف اصلی ازتهیه صورت جریان گردش وجه نقد رافراهم کردن اطلاعات مربوط به دریافت وپرداخت های نقدی موسسات دریک دوره مالی توصیف میکند با استفاده از اطلاعات مندرج در این صورت میتوان به اهداف زیر دست یافت :

  1. ارزیابی توانائی شرکت در ایجاد جریان های آتی
  2. ارزیابی توانائی شرکت در عمل به تعهدات درپرداخت سودتقدی سهام.
  3. توجیه دلایل اختلاف بین سود ودریافت هاوپرداخت های نقدی
  4. بررسی تاثیر سرمایه گذاری های نقدی وغیر نقدی ومبادلات تامین مالی بر وضعیت مالی شرکت.
  5. ارائه اطلاعات به سرمایه گذاران فعلی وبلقوه واعتباردهندگان ودیگر استفاده کنندگان به منظور ارزیابی مبالغ ،زمانبندی وعدم اطمینان دریافت نقدی سود سهام ،فروش ،بازخرید وسررسیداوراق قرضه .

 

سوال اصلی:

این تحقیق به دنبال ان است که مشخص کند ایا بکارگیری نسبت ها موجود در صورت های مالی اساسی ترازنامه ،سودوزیان ،صورت جریانهای نقدی به طور همزمان جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات مالی مفیدتر از بکارگیری جداگانه این نسبت ها میباشد .به بیان دیگر ایا افزودن نسبت های استخراج شده از صورت جریانهای نقدی به نسبت های مالی سنتی (ترازنامه وسودوزیان )باعث افزایش وبهبود تاثیر اطلاعاتی این نسبتها میشود یا خیر .یکی ازراههای پاسخ دادن به این پرسش ،ازمون ضریب همبستگی این نسبتها بابازده سهام است .درصورتیکه افزودن این نسبت هامبتنی بر جریانهای نقدی مبتنی برترازنامه وسودوزیان باشد موجب بهبود ضریب همبستگی این نسبتها بربازده سهام می گردد،ومی توان با این توجه اظهارداشت که نسبتهای صورت جریانهای نقدی دارای محتوا می باشد .

استفاده کنندگان از این تحقیق :

استفاده کنندگان از این تحقیق در مرحله اول سهامداران ،سرمایه گذاران ،مدیران اجرائی شرکت می باشند این تحقیق می تواند در اتخاذتصمیمات مالی کارکزاران ومسئولین بورس اوراق بهادارجهت انجام مشاوره ونظارت وتصمیمات مناسب رامورداستفاده قرارمی دهد درمرحله دوم مجامع دانشگاهی ودانشجویان رشته های مالی وعلاقه مندان به رشته حسابداری ومالی وهمچنین رشته مدیریت ومدیران واعضای هیات مدیره واوراق مشارکت وکارزاران بورس مورد استفاده قرارمی گیرد.

 

 

فرضیــه ها:

  • -1مجموعه کامل نسبتهای مالی شامل ترزانامه –سودوزیان وصورت جریان نقدی درمقایسه بانسبتهای مالی سنتی ارتیاط معنی داربیشتری با بازده سهام ندارد.
  • 2-مجموعه کامل نسبتهای سنتی شامل ترازنامه- سودوزیان وصورت جریانهای نقدی درمقایسه با نسبتهای مالی صورت جریانهای نقدی ارتباط معنی داربیشتری با بازده سهام ندارد.
  • -3نسبت های مالی صورت جریانهای نقدی درمقایسه بانسبت های مالی سنتی شامل ترازنامه وسودوزیان ارتباط معنی داربیشتری بابازده سهام ندارد .

 

 

 

قلمـــــــرو:

1-قلمرو زمانی :

قلمرو زمانی تحقیق از سال 1387لغایت 1380می باشد .

2-قلمرو مکان :

قلمرومکان تحقیق شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارمشهودمی باشد .

3-قلمروموضوعی :

نسبت های مالی متداول گرفته شده ازصورت مالی (ترازنامه –سودوزیان –صورت جریانهای نقدی )

 

کلیدو وا‍‍‍‍ ژه های اصلی :

1-نسبت های مالی ترازنامه –سودوزیان وصورت جریانهای نقدی

2-نسبت های مالی شامل شامل تر(ترازنامه وسودوزیان

3-بازده سها م

4-محتوای اطلاعات

 

 

 

 

 

بخش اول :

ادبیات نظری :

 

مرور ادبیات تحقیق:

گزارشگری جریانهای نقدی یکی از موضوعاتی می باشد که در چنددهه گذشته همواره مورد توجه خاص محققان حسابداری بوده است .به نحوی که تاکنون تحقیقات متعددی برای آزمون توانائی تاثیربه سزائی برصورت های مالی شامل ترازنامه وسودوزیان وصورت جریانهای نقدی درمقایسه بانسبتهای مالی صورت جریانهای نقدی بربازده سهام ومدلهای متضادنیزبرای ارتباط ونسب های مالی صورت جریانهای نقدی بربازده سهام ارائه می کند بااین حال درمورد اینکه کدام یک ازنسبت های بربازده سهام مفیدتر می باشد نظرات متضادوجود دارد که از جمله به مواردزیراشاره کرد:

 

گرینبرگ وهمکاران(grenberg   et   al   ./986)                                                     

برای تاثیرات به سزای نسبتهای مالی بربازده سهام مدلهای رگرسیون ازسودخالص یاجریانهای نقدی دردوره جاری استفاده کردندکه دراین دو مدل ،متغیر وابسته جریان نقدی عملیاتی بود .آنان به جای آزمون مستقیم قدرت پیش بینی مدل ،دو مدل رابااستفاده ازضریب همبستگی رتبه بندی کردندوبه نتیجه رسیدندکه نسبت های مالی شامل ترازنامه –سودوزیان –وصورت جریانهای نقدی بایکدیگرهمبستگی بهتری رادارد .

 

بوئن وهمکاران bowen et 1986 ))

توانائی ترکیبات گوناگون صورت جریانهای نقدی عملیاتی وسودراجهت ارتباط آنهایک یادودوره بعد مقایسه می کند

درمدل های آنان متغیروابسته جریان های نقدی عملیاتی آنی ومتغیرهای مستقل به ترتیب درمدل اول سودخالص ،دردومدل دوم سودخالص بعلاوه استهلاک ،درمدل سوم بهترازسایرمدلهامی تواندتاثیرات به سزائی نسبت های مالی شامل ترازنامه –سودوزیان وصورت جریانهای نقدی رابهترنشان می دهد


دانلود با لینک مستقیم


خرید و دانلودپایان نامه رشته اقتصاد درباره نسبتهای صورتهای مالی جریانهای نقدی بر بازده سهام

خرید و دانلود پایان نامه شیوه ارزشیابی پروژه مهارت شغلی مدیریت آموزشی

اختصاصی از فی موو خرید و دانلود پایان نامه شیوه ارزشیابی پروژه مهارت شغلی مدیریت آموزشی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

 

 

                                                       فهرست مطالب

عنوان                                                                                              صفحه

مقدمه                                                                                                                       3

فصل اول: توانایی تشخیص مفهوم مدیریت و اصول آن                                                            8

آشنایی با مفهوم سیستم                                                                                                 8

سیستم های باز و کارکردهای آن                                                                                       9

سیستم های بسته و کارکردهای آن                                                               10

آشنایی با مفهوم سازمان و انواع آن                                                               10

شناسایی سبکها مدیریتی                                                                            12

فصل دوم: توانایی تشخیص مفهوم مدیریت آموزشی و کارکردهای آن                  

شناسایی مفهوم آموزش و انواع آن                                                               18

آموزشهای رسمی و غیر رسمی سازمان نیافته                                                    19

ویژگیهای آموزش های فنی و حرفه ای                                                         20                                                                                        

نقش سازمان آموزش فنی و حرفه ای در نظام آموزشی کشور                                 21

مفهوم مدیریت آموزشی و اصول آن                                                               22

جایگاه مدیریت آموزشی در آموزشگاههای فنی و حرفه ای                                   23

اصول مدیریت آموزش و کارکردهای آن                                                         23

فصل سوم: توانایی اجرای مقررات و آیین نامه های موسسات کارآموزی

ویژگیها، قوانین و مقررات تاسیس            

                                                   28

                                         

                                   شیوه ارزشیابی پروژه مهارت شغلی مدیریت اموزشی

فرآیند اخذ مجوز تأسیس آموزشگاهها                                                          29

اصول اجرای مقررات و آین نامه های تأسیس آموزشگاهها                                   32

آشنایی با مسایل و مسئولیتهای حقوقی مدیریت آموزشگاه                                     31

فصل چهارم: توانایی برنامه ریزی و نظارت بر اجرای برنامه ها                              36

شناسایی دوره های آموزشی قابل اجرا در آموزشگاهها                                         36

شناسایی اصول تشخیص و انتخاب کادر آموزشی آموزشگاه                                 37

شناسایی فرآیند برنامه ریزی آموزشی استاندارد مهارت                                        37

شناسایی اصول تدوین اهداف کلی و جزیی دوره آموزش                                     39

شناسایی اصول تحلیل محتوای دوره آموزشی                                                   40

شناسایی اصول تأمین امکانات آموزشی                                                          41

شناسایی اصول مدیریت بر اجرای دوره های آموزشی                                         41

فصل پنجم: توانایی ارزشیابی از دوره های آموزشی                                             44

شناسایی مفهوم ارزشیابی آموزشی و روش های آن                                             45

شناسایی اصول ارزشیابی جامع و فراگیر                                                         46

شناسایی اصول ارزشیابی در اثر بخش آموزشی                                                 49

فصل ششم: توانایی تهیه گزارش های مورد نیاز آموزشگاه                                     52

شناسایی پایه اساسی آیین نگارش                                                                 52

شناسایی مقررات مکاتبات اداری                                                                  54

شناسایی اصول استناد به قوانین و مقررات در مکاتبات اداری                               55

شناسایی اصول تهیه گزارش های مورد نیاز آموزشگاهها                                       56

                                                      

 

فصل هفتم : توانایی برقراری روابط انسانی                                                       60

شناسایی مفهوم ارتباط و عوامل تشکیل دهنده آن                                               60

شناسایی عوامل مؤثر ارتباطی                                                                       61

شناسایی موانع ارتباطی                                                                              63

آشنایی با اصول روانشناسی عمومی                                                               64

آشنایی با جامعه شناسی عمومی                                                                   65

شناسایی اصول برقراری روابط انسانی                                                             67

شناسایی اصول برقراری روابط انسانی                                                             70

فصل هشتم: توانایی نظارت بر امور مالی آموزشگاه                                           70

آشنایی با اصول مقدمات حسابداری عمومی                                                     70

آشنایی با مراکز مالی و اداری مرتبط با آموزشگاه                                               73

شناسایی تعرفه های آموزشی آموزشگاهها                                                        74

شناسایی درآمد و هزینه های آموزشگاه                                                           74

فصل نهم: توانایی پیشگیری از حوادث و رعایت نکات ایمنی و بهداشت کار             78

آشنایی با حوادث شغلی، علل بروز آن بهداشت محیط کار                                    78

اشنایی با وسایل ایمنی و بهداشت کار و کاربرد آنها                                             80

شناسایی اصول پیشگیری از حوادث و رعایت نکات ایمنی و حفاظتی و بهداشت کار   82

آشنایی با عوارض جانی و اصول انجام کمکهای اولیه                                        83

اشنایی با آتش سوزی و اصول انجام آتش نشان                                                 84

                                               

مقدمه

قرن بیستم علاوه بر پیشرفتهای چشمگیر در قلمروهای علم تکنولوژی ، شاهد توسعه روزافزون نظامهای آموزش و پرورش رسمی در کشورهای مختلف جهان بود. به موازات این توسعه ، مدیریت آموزشی نیز در اغلب کشورهاع به قلمرو مدیریتی پراهمیت تبدیل گردید. از این روع صاحبنظران و کارورزان مدیریت آموزشی ، به مطالعه و توضیح واقعیتهای سازمانهای آموزشی پرداختند. آنها برای پاسخگویی به مسایل و مشکلات این سازمانهاع ابتدا به دانشها، مهارتها و تجربه های مدیریت در سازمانهای دیگر متوسل شدند؛ روشها و قواعد کار و فعالیت آنها را اقتباس کردند، مفاهیم ، اصول و نظریه های عموی مدیریت را مورد استفاده قرار دادند، و سپس بر اثر گسترش هدفها و وظایف نظامهای آموزشی و پیچیده تر شدن مدیریت آنها از راه مطالعه واقعیتها و رویدادهای ویژه محیطهای آموزشی ، به مفهوم آفرینی و نظریه پردازی در قلمرو خاص مدیریت آموزشی پرداختن

                  فصل اول

 

توانایی تشخیص مفهوم مدیریت و اصول آن:

 

 

– آشنایی با مفهوم سیستم و انواع آن (سیستم های باز و بسته و کارکردهای آن

– آشنایی با مفهوم سازمان و انواع آن و کارکردهای سازمان های رسمی و غیر رسمی

– شناسایی سبک های مدیریتی، آشنایی با اصول مدیریت و کاربرد آن

 

 

 

                                     شیوه ارزشیابی پروژه مهارت شغلی مدیریت اموزشی

مفهوم مدیریت

مدیریت فن هنر قدیمی است که در گذشته های دور، عمدتاً به وسیله سلاطین ، وزیران، روحانیون و فرماندهان نظامی، و در گذشته های نزدیک ، توسط مدیران تجاری و دولتی به کار می آمد. ولی امروزه، تقریباً در همه امور زندگی اجتماعی به کار می آید. چون هر کسی ، در برخی از مراحل زندگی روزمره خود مدیریت می کند چیزی درباره مدیریت می داند، ولی غالباً آن را به درستی به کار نمی بندد. برای شروع بحث درباره مدیریت یعنی ، قلمرویی که هر یک از ما ، حداقل به عنوان یک غیرحرفه ای با آن سروکار داریم، لازم است آن را تعریف کنیم. ولی تعریفی از مدیریت که قابل قبول آن باشد در دست نیست صاحبنظران با هدفها و سوگیریهای مختلف ، تعریف های گوناگونی ارائه کرده اند.

* هنر انجام دادن کار به وسیله دیگران (فالت 1924)

* فراگردهماهنگ سازی فعالیتهای فردی و گروهی برای تحقق هدفهای گروهی (دافلی و همکاران ، 1971)

*ایجاد محیطی مؤثر برای افرادی که در گروههای رسمی سازمانی فعالیت می کنند (کنترواودانل ، 1972)

*کارکردن با و به وسیله افراد و گروهها، برای تحقق و هدفهای سازمانی (هرسی و بلانچارد، 1972)

* هماهنگ سازی منابع انسانی و مادی در جهت تحقق هدفها (کاست و رزنزویگ ، 1974)

* فراگرد تصمیم گیری و برنامه ریزی ، سازماندهی ، رهبری و کنترل منابع انسانی ، مالی ، مادی و اطلاعاتی سازمان به منظور تحقق اثر بخش و کار آمد هدفهای آن (گریفین ، 1987)

                                                   

مفهوم سیستم:

اصولاً ، در ارتباط با پدیده ای دو نوع نگرش وجود دارد:

الف) نگرش تجزیه گرایا مکانیسمی

این نگرش مطابق لا اندیشه فلاسفه یونان باستان است. به این صورت که هر پدیده ای را به زیر مجموعه های آن و اجزاء خرد تقسیم نموده تا با مطالعه رفتاری هر قسمت، رفتار پدیده ای اصلی مورد بررسی قرر گیرد. رنه دکارت از بنیانگذاران این نظریه می باشد و اصول کلی مورد تأیید وی برای برخورد با هر پدیده ای بدین شرح است:

* تنها مواردی قابل پذیرش است که حقیقت آن مشخص شده باشد.

* روند بررسی اجزا و زیر مجموعه ها، از ساده ترین عناصر تا پیچیده تر آن می باشد.

* در تمام مراحل بررسی و مطالعه، نظم در پرداختن به آن اهمیت دارد.

* حتی الامکان هر مسئله ای به اجزاء و عناصر کوچکتر تجزیه گردد.

ب) نگرش کل گرا یا سیستمی: این نوع نگرش نیز واجد ریشه باستانی می باشد و غالباً در ممالک چین ، یونان و ایران باستان مطرح بوده است. به طور کلی ویژگی این نوع نگرش بر عکس نگرش قبلی است. به طوریکه رفتار کلی مجموعه مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد و سپس با توجه به اینکه هر جزء آن دارای ماهیت و وظیفه ای مشخص در مجموعه می باشد، اثر گذاری و اثر پذیری هر یک بررسی می شود.

آمادگی ذهنی و انعطاف پذیری فکری از جمله پارامترهای اصلی نگرش سیستمی است. به این صورت که در چارچوب تفکر سیستمی، عدم محوریت عادات و اندیشه های آشنا و انعطاف پذیری در برابر اندیشه های جدید و توجه روابط متقابل اجزاء سیستم ، دارای اهمیت زیادی می باشد

                                                 

واژه متقابل ، ریشه یونانی داشته و عبارت است از منظومه ای از عناصر و اجزایی که با هم ارتباط و کنش و واکنش متقابل داشته، کل واحدی را به وجود می آورد. این تعریف ، پدیده های بی شماری از جهان هستی را فرا می گیرد. هر سیستمی دارای حد و مرزی است که آن را از محیط یا پیرامونش متمایز و با آن مرتبط می سازد. می توان گفت حد و مرز سیستم، نقاطی است که فراتر از آن ویژگیهای خاص سیستم ، دیگر قابل تشخیص نیستند. حدود یک ساعت مچی یا هر سیستم مکانیکی دیگر مشخص است، پوست بدن ، حد و مرز آن با محیط است، ولی حدود سیستمهایی مثل یک گروه اجتماعی یا یک سازمان ، نا محسوس است. تعریف حد و مرز سیستم، از لحاظ تشخیص و شناسایی آن اهمیت دارد. حدود بعضی سیستمها، نسبتاً نفوذپذیر و برخی دیگر ، نفوذ ناپذیر است. بر مبنای این خاصیت ، می توان آن را به سیستمهای نسبتاً باز و بسته تقسیم کرد.

سیستم های باز و کارکرد آنها

سیستمهای باز دارای ویژگیهای برعکس سیستم بسته می باشند و شرایط رشد، تبادلات مستمر بین اجزاء درونی و محیط بیرونی ، میل به وقوع نظم و هماهنگی و پیچیدگی های روابط از مشخصه های مهم این سیستم است. معمولاً در سیستمهای باز، داده های ورودی تغییر شکل می یابند و به خارج سیستم جریان می یابند مجموع مراحل تغییر شکل را فرآیند می گویند. غالباً در سیستمهای باز، موارد خروجی سیستم مجدداً با ویژگی های متفاوتی وارد سیستم (ورودی) می شوند. این تبادلات و رفت و برگشت را که به تعادل سیستمی منتهی می شود را چرخه سیستمی می نامند.


دانلود با لینک مستقیم


خرید و دانلود پایان نامه شیوه ارزشیابی پروژه مهارت شغلی مدیریت آموزشی

تحقیق در مورد تفسیر قرآن

اختصاصی از فی موو تحقیق در مورد تفسیر قرآن دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

تحقیق در مورد تفسیر قرآن


تحقیق در مورد تفسیر قرآن

لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب*

 

فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)

  

تعداد صفحه 25

 

فهرست مطالب

 

تفسیر قرآن

واژه شناسی تفسیر

تعریف تفسیر

ظاهر و بطون قرآن

هدف تفسیر

انواع تفاسیر

نقلی یا اجتهادی

روش‌های تفسیر

پیشینهٔ تفسیر

منابع

 

تفسیر قرآن

تفسیر، به معنای توضیح دادن چیزی است تا قابل فهم گردد و اصطلاحاً در مورد شرح‌هایی که در مورد قرآن نوشته می‌شود گفته می‌شود.

واژه شناسی تفسیر

تفسیر در لغت یعنی نقاب از چهرهٔ چیزی برگرفتن [۱].

تعریف تفسیر

در این قسمت، به تعریف تفیسر از دیدگاه افذاد و گروهها می‌پردازیم.

علامه طباطبائی: «تفسیر عبارت است از بیان کردن معنای آیه‌های قرآن، روشن کردن و پرده برداری از اهداف و مفاهیم آیه‌ها.» [۲] از این جملهٔ علّامه طباطبایی در کتاب شناخت قرآن و دانشنامهٔ رشد چنین نتیجه گیری شده: «بنابر این تفسیر به معنای برداشتن پرده ابهام و نشان دادن معنای باطنی و درونی الفاظی است که در نگاه اول به دست نمی‌آید. از این رو تکیه بر معنای ظاهری آیات را تفسیر نمی‌نامند.» و نیز آمده:«تفسیر یعنی روشن ساختن مفهوم آیات قرآن مجید، و واضح کردن منظور پروردگار.»[۳] [۴]

ظاهر و بطون قرآن

قرآن دو دسته منظور دارد: یک ظاهر (یعنی منظوری که واضح است) و بسیاری بطون[۵] (یعنی منظورهایی که واضح نیست)[۶]

به گفتهٔ روایات و عالمان حدیث، بطون قرآن شدیداً گسترده و ناشناخته‌اند.

  • در قرآن: «وَ ما یعلَمُ تأویلَهُ الّی الله و الرّاسخون فی العلم»
  • در کلام پیامبر اسلام: «لا تُحصی عَجائبُه و لا تُبلی غرائبه» یعنی شگفتی‌های قرآن هرگز تمام نمی‌شود و نوآوری‌های آن به کهنگی نمی‌گراید
  • در حدیث: «قرآن هفتاد بطن دارد»
  • ابن عبّاس: القرآن یفَسِّرُهُ الزَّمان
  • مکارم شیرازی: قرآن تراوشی از کلام و علم و ذات نامتناهی خداست. که نمی‌توان تمام جنبه‌های آن را آشکار کرد.[۷]

گفته شد قرآن منظورهایی دارد که غیر از ظاهر آن اند. بیان این منظورها را تاویل می‌گویند. تاویل در لغت یعنی «بازگرداندن چیزی به مصداق آن»[۸]. مصداق یعنی معادل خارجی یا واقعی مفهومی در ذهن یا لغتی در زبان.[۹]. در اینجا بازگرداندن یعنی آشکار کردن رابطه‌ای که وجود دارد، امّا آشکار نیست.در قرآن آمده که کسی تاویل قرآن را نمی‌داند بجز خدا و رسوخ کنندگان در علم.

هدف تفسیر

هدف تفسیر تلاش برای پرده برداشتن از بعضی منظورها و رسیدن به بعضی تاویل هاست. یعنی هدف تفسیر یا بالاترین حدّ آن، تاویل است.[نیازمند منبع]

انواع تفاسیر

جامع یا موضوعی گستردگی بطون قرآن که از آن بحث شد، نیاز به مطالعهٔ گسترده‌ای را در جهت فهم منظور آیات ایجاد کرده. و لذا انواع زیادی از روش‌های تفسیر را موجب شده‌است، که در ادامه می‌آیند. امّا تفاسیر با غیر از روش شان هم دسته بندی می‌شوند:

عربی یا فارسی؟ در جهان اسلام عربی زبانی بین المللی ست، و لذا معمول است که دانشمندان اسلامی؛ از فلاسفه ای چون ابن سینا گرفته تا فقهایی چون سید روح‌الله خمینی؛ از ایرانیان چون ملاصدرا گرفته تا اهل اندلس چون ابن رشد؛ از قدمایی چون فارابی گرفته تا معاصرانی چون علامه طباطبایی؛ برای نشان دادن تسّط خود بر علم و بر زبان عربی، کتاب‌های خود را به عربی می‌نوشتند. لذا اکثر کتب جهان اسلام به عربی و تعداد کمتری به فارسی، انگلیسی، چینی، فرانسوی و سایر زبان‌ها اند.

شیعی یا سنّی؟ طبق حدیثی از پیامبر اسلام، جامعهٔ اسلامی پس از ایشان به ۷۲ مذهب تقسیم خواهد شد. اوّلین جدایی در مذاهب بین شیعه و سنّی رخ داد. لذا دانشمندان هر گروه قرآن را مطابق اصول آیین خود تفسیر می‌کنند.

لحن تفاسیر نیز ممکن است بیشتر ادبی یا بیشتر علمی باشد. مانند:

  • کنز الدقائق و بحر الغرائب - محمد بن محمد رضا قمی مشهدی: ادبی
  • المیزان فی تفسیر القرآن- سید محمد حسین طباطبایی: علمی

ترتیبی یا موضوعی؟ آیاتی از قرآن که قرار است تفسیر شوند، به دو روش انتخاب می‌شوند.

  • در اکثر تفاسیر کل قرآن یا قسمتی از قرآن به ترتیب آیات، شرح داده می‌شود. تعداد این گونه تفاسیر به قدری زیاد است که آگاهی از چند و چون شان از توان محقّقان بزرگ هم بیرون است.
  • در برخی تفاسیر قدیمی و جدید اگرچه آیات به ترتیب تفسیر شده‌اند امّا در تفسیر روی موضوع خاصّی تاکید بیشتری شده. مانند:
    • تقریب القرآن إلی الأذهان - سید محمد شیرازی: با تاکید بر موضوعات اعتقادی و تاریخی
    • تفسیر نمونه - زیر نظر: مکارم شیرازی (معاصر): با تاکید بر موضوعات اجتماعی معاصر
  • در تعداد کمی از تفاسیر هم که اغلب معاصر اند، آیات مربوط به موضوعی معین جمع آوری و شرح و تبیین شده و سپس مبحث از آنها استخراج می‌شود.[۱۰] مانند:
    • تفسیر موضوعی - جوادی آملی
    • تفسیر پیام قرآن - زیر نظر: مکارم شیرازی
    • تفسیر منشور جاوید - آیت اللّه جعفر سبحانی

نقلی یا اجتهادی

  • نقل، از منابع متفاوت و به شیوه‌های متفاوت انجام می‌شود.
    • تفسیر روایی یا تفسیر اثری یا تفسیر به مأثور: رویکردی به تفسیر قرآن است که در آن از روایات امامان معصوم استفاده می‌شود.
  • اجتهاد در تفسیر نیز شیوه‌های متفاوتی دارد
    • تفسیر قرآن به قرآن
    • تفسیر جامع
    • تفسیر کلامی

مثال‌هایی از تفسیرهای معروف و موضوعشان از این قرار اند:

در میان شیعیان:

در میان اهل تسنّن:

نام کتاب  

مؤلف  

موضوع  

تفسیر طبری

طبری

تفسیر روایی

کشّاف

زمخشری

 

مفاتیح الغیب/تفسیر کبیر

فخر الدین رازی

کلامی و اجتهادی

 

آلوسی

 

المنار

 

 

فی ظلال القرآن

سید قطب

 

روش‌های تفسیر

روش‌های فهم قرآن و پشتوانهٔ تاریخی آنها بسیار متنوّع است؛ که در اینجا به ترتیب آورده شده اند[۱۱]

  1. تبیین ظاهر
    1. املا و اعراب دقیق و تطبیق و تصحیح شده.
    2. ترجمهٔ عالی و بی نظر
  2. توضیح ظاهر
    1. توضیحات ادبی
    2. خود قرآن نهی می‌کند
  3. توضیح قرآن با قرآن: ضرب المثل یا کلام معروفی بین اهل حوزه‌است که «القرآن یفَسِّرُ بَعضُهُ بَعدا». تفسیر المیزان، مورد بسیار معروفی از استفادهٔ بسیار قوی از این روش است.
  4. توضیح قرآن با احادیث
    1. از پیامبر
    2. از امامان شیعیان
    3. از صحابه
    4. از تابعین
  5. فهم قرآن به مرور زمان: ابن عبّاس می‌گوید «القرآن یفَسِّرُهُ الزَّمان». زیرا با گذر زمان نخبگان جدیدی می‌آیند و مسائل جدیدی حل می‌کنند.[۱۲]
  6. توضیح قرآن با علوم عقلی صرف
    1. الهیات
    2. علوم ریاضی
  7. توضیح قرآن با علوم تجربی: در استفاده از این روش، علامه طباطبایی در انتخابی ابتکاری و میانه رو بین اکتفا به ظاهر و استناد به علوم به انتخاب بعضی علوم خاص به طور مختصر که پیش‌نیاز درک مفاهیم مهمّی اند بسنده کرد.
    1. نظریات مورد اطّلاع همه
    2. نظریات کلاسیک
    3. نظریات نوین
  8. توضیح قرآن با علوم مخفی نظیر علم اعداد که متاسّفانه در دوران متصوّفه رایج شده بود
  9. تفسیر موضوعی: جمع بندی در مباحثی با قرآن. مانند قصص قرآن
  10. استنتاج و استخراج از قرآن
    1. احکام
    2. مباحث فلسفی، تاریخی، اجتماعی، اخلاقی
  11. تفسیر به رای. مکارم شیرازی می‌گوید: «خطرناک‌ترین روش در تفسیر قرآن این است که به جای شاگردی در مکتب قرآن، ژست معلّمی... به خود بگیریم.... چرا که این طرز بهره برداری از قرآن تفسیر نیست. تحمیل است.» [۱۳]

پیشینهٔ تفسیر

مرور پیشینه و تاریخچهٔ پیشرفت فنّ تفسیر به صورت تحلیلی، باعث پی بردن به منشا روش‌های ذکر شده در تفسیر قرآن است. پیشینهٔ تفسیر به صدر اسلام برمی‌گدد. ابتدا پیامبر مطالب مربوط به قرآن را به مردم تعلیم می‌دادند. سپس این جریان از دو سو دنبال شد: از سویی توسط حضرت علی و امامان شیعیان؛ و از دگرسو توسّط مفسّرین نسل اوّل و دوّم اسلام، یعنی صحابه و تابعین(قرن ۱و۲ هجری). سپس پنج عامل باعث شد تا روش دانشمندان اسلامی در تفسیر قرآن مختلف شود.

روش پیامبر

ابتدا پیامبر مطالب مربوط به قرآن را به مردم تعلیم می‌دادند.

روش علی بن ابی‌طالب و دوازده امام شیعیان

روش عموم صحابه و تابعین

قدیمی ترین تفاسیری که نشانی از آنها هنوز موجود است، تفسیر سعید بن جبیر (وفات ۹۴ یا ۹۵ ه.ق. از اصحاب خاص امام سجاد) و سپس مجاهد بن جبر (وفات ۱۰۴ ه.ق. دست پروردهٔ ممتاز یکی از شاگردان برجستهٔ علی بن ابی صالب به نام ابن عباس است).[۱۴] از آن پس تفسیر قرآن در قالب مکتوب رایج شد.[۱۵][۱۶]

طبقه اول از مفسرین اسلام، جمعی از صحابه بودند، مانند ابن عباس، و عبد الله بن عمر، و ابی، و...

مفسرین طبقه دوم تابعین بودند که در دو قرن اول هجرت می‌زیستند. مانند مجاهد، قتاده، ابن ابی لیلی، شعبی، سدی و...

مبحث‌های تفسیر در آن دوران از این موارد خارج نبود:

  • چارچوبه جهات ادبی آیات
  • شان نزول آنها
  • مختصری استدلال به آیات برای توضیح آیاتی دیگر
  • اندکی تفسیر به کمک روایات وارده از رسول خدا (ص) در باب داستان‌های قرآن و موضوعات مبدا و معاد
  • و مانند اینها

تفاوت تفسیرهای تابعین و صحابه:

  • تابعین بیشتر از صحابه در تفسیر‌های خود از حدیث استفاده کردند.
  • در بین آن احادیث مواردی بود که یهودیان جعل و تحریف کرده بودند. [۱۷]هنوز هم در پاره‌ای روایات تفسیری و غیر تفسیری، از آن قبیل روایات دیده می‌شود. موضوع احادیث جعلی از این قبیل بود:
    • قصص و مباحث مربوط به آغاز خلقت
    • چگونگی ابتداء خلقت آسمانها و تکوین زمین، و دریاها
    • بهشت شداد
    • خطاهای انبیاء
    • تحریف قرآن
    • و چیرهای دیگر مشابه این‌ها

در قرآن آمده: «کما ارسلنا فیکم رسولا منکم، یتلوا علیکم آیاتنا، و یزکیکم و یعلمکم الکتاب و الحکمه». یعنی «همچنانکه در شما رسولی از خود شما فرستادیم، تا بر شما بخواند آیات ما را، و تزکیه تان کند، و کتاب و حکمتتان بیاموزد». علامه طباطبایی در مورد این آیه می‌گوید: «همان رسولی که کتاب قرآن به او نازل شد، آن کتاب را به شما تعلیم می‌دهد.» [۱۸]

روش طبقات بعدی مفسّرین

پنج عامل موجب شد تا مفسّرین بعدی روش‌های گوناگون و بسیار متفاوتی را به کار برند:

  1. فتوحات و آشنایی مسلمانان با ادیان و مذاهب گوناگون دیگر، و ملل و فرق و علمای پیرو آن آیین‌ها؛ که سرآغاز بحث‌های عقلی از نوع کلامی در اسلام بود. بحث‌های کلامی از فنّ جدل استفاده می‌کنند. یعنی مقدّماتشان چیزی ست که طرف مقابل قبول دارد.
  2. در اواخر قرن اول هجرت و در فاصلهٔ جایگزینی حکومت امویان و عباسیان، فلسفه یونان به عربی ترجمه شده، در بین دانشمندان مسلمان منتشر شد. این موضوع باعث رونق دو چندان بحث‌های عقلی شد. امّا این بار از نوع فلسفی. فلسفه از فنّ برهان (نه جدل) استفاده می‌کند. یعنی مقدّماتشان بدیهیات ساده و همگانی عقلی ست.
  3. از حدود قرن چهارم [نیازمند منبع] روش‌های عرفانی بویژه صوفی‌گری هم به اسلام وارد شده و به تدریج طرفداران بسیاری بدست آورد. در این روش به جای برهان و استدلال فقهی، حقایق و معارف دینی را از طریق مجاهده و ریاضت‌های نفسانی در می‌یابند.
  4. از همان ابتدا گروهی از مردم سطحی نگر بودند که از تفکّر و تعقّل شخصی (جز گاهی در فهم معنای ادبی و لغوی قرآن) استفاده نمی‌کردند. بلکه در فهم آیات قرآن به احادیث بسنده می‌کردند و حتّی تلاشی هم برای فهم احادیث نمی‌کردند؛ بلکه به معنای ظاهری آنها بسنده می‌کردند.
  5. عامل مهم دیگری که در این اختلاف اثر به سزائی داشت، اختلاف شدید [۱۹] مذاهب بود. مثلاً در تمام این موارد تفرقه به وجود آمد[۱۹]:
    • معنای اسماء خدا، صفات و افعال خدا
    • معنای آسمانها و زمین و آنچه در آن دو است
    • قضاء و قدر، جبر و تفویض
    • مرگ، برزخ، بعث، ثواب و عقاب، بهشت و دوزخ

این عوامل بود که باعث شد، روش دانشمندان مسلمان در تفسیر قرآن، گوناگون شود.

روش گروه «محدثین»

روش گروه «متکلمین»

  • فرق تفسیر و تطبیق

روش گروه «فلاسفه مشاء و اشراق»

  • منظور از فلاسفه دانشمند به همه علوم ریاضیات و طبیعیات و الهیات و حکمت عملی بود.

روش گروه «متصوفه»

روش مردم بعد از آن

  • علوم غریبه
  • ظاهر و باطن قرآن
  • تفسیر و تنزیل و تاءویل

روش «مفسّران قرن حاضر»

  • روشی بر مبنای علوم طبیعی و اجتماعی

روش «منهج یابی»

  • روش علامه طباطبایی
  • روش اجتماعی تفسیر نمونه و تسیر نور
  • مقالهٔ منهج تفسیری قرآن کریم
  1. تفسیر نمونه، صفحه «بیست و یک» (شماره صفحه با حروف؛ نه عدد)
  2. علامه طباطبائی، تفسیر المیزان، ج ۱، ص۴
  3. کتاب شناخت قرآن، ص ۱۹۸
  4. دانشنامهٔ رشد، مقالهٔ تفسیر
  5. بطن به معنای درون، لغتی ست که در روایات در مورد قرآن استفاده شده.
  6. تفسیر نمونه، ج۱، ص بیست (با حروف، نه عدد)
  7. تفسیر نمونه، ج۱، ص بیست (با حروف، نه عدد). این جمله خلاص نویسی شدهٔ چهار سطر است.
  8. جعفر کشفی و سایر فرهنگ‌های لغات
  9. منطق کاربردی، علی اصغر خندان، صفحه ۳۱، آشنایی با چند اصطلاح
  10. تفسیر موضوعی قرآن کریم، عبدالله موحّدی محب
  11. علامه طباطبائی، تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۱۰ تا ۲۱
  12. تفسیر نمونه، صفحه «بیست»
  13. تفسیر نمونه، صفحه «بیست و دو»
  14. شوشتری، قاموس الرّجال، ج۵، ص ۸۹
  15. عبدالله موحّدی محب، «تفسیر فرات کوفی»، آیینهٔ پژوهش، شماره ۶۰، صفحه ۳۳ تا ۴۴
  16. تفسیر موضوعی قرآن کریم، عبدالله موحّدی محب، ص ۳۸
  17. ترجمه تفسیر المیزان جلد ۱ صفحه۸
  18. علامه طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان جلد ۱ صفحه ۷
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ترجمه تفسیر المیزان جلد ۱ صفحه ۹ چنین می‌گوید:... آنچنان در میان مسلمانان تفرقه افکنده بود، که میان مذاهب اسلامی هیچ جامعه‌ای، کلمه واحدی نمانده بود، جز دو کلمه «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله». و گر نه در تمامی مسائل اسلامی اختلاف پدید آمده بود.

منابع

 

 


دانلود با لینک مستقیم


تحقیق در مورد تفسیر قرآن

تحقیق در مورد تفسیر سوره کافرون

اختصاصی از فی موو تحقیق در مورد تفسیر سوره کافرون دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

تحقیق در مورد تفسیر سوره کافرون


تحقیق در مورد تفسیر سوره کافرون

لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب*

 

فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)

  

تعداد صفحه7

 

فهرست مطالب ندارد 

 

آیات 1 - 6، سوره کافرون
سوره کافرون مکى است و شش آیه دارد.

بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

قُلْ یَأَیهَا الْکفِرُونَ(1)

لا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ(2)

وَ لا أَنتُمْ عَبِدُونَ مَا أَعْبُدُ(3)

وَ لا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتمْ(4)

وَ لا أَنتُمْ عَبِدُونَ مَا أَعْبُدُ(5)

لَکمْ دِینُکُمْ وَ لىَ دِینِ(6)

 

 

ترجمه آیات

 

به نام اللّه بخشنده به عموم ، و مهربان به خواص .

بگو هان گروه کفر پیشه ! (1).

من نمى پرستم آنچه را که شما مى پرستید (2).

و شما هم نخواهید پرستید آنچه را که من مى پرستم (3).

من نیز براى همیشه نخواهم پرستید آنچه را شما مى پرستید (4).

و شما هم نخواهید پرستید آنچه را من مى پرستم (5).

دین شما براى خودتان و دین من هم براى خودم (6).

 

 

بیان آیات


در این سوره رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله وسلم ) را دستور مى دهد به اینکه برائت خود از کیش وثنیت آنان را علنا اظهار داشته ، خبر دهد که آنها نیز پذیراى دین وى نیستند، پس نه دین او مورد استفاده ایشان قرار مى گیرد، و نه دین آنان آن جناب را مجذوب خود مى کند، بنابر این نه کفار مى پرستند آنچه را که آن جناب مى پرستد، و نه تا ابد آن مى پرستد آنچه را که ایشان مى پرستند، پس کفار باید براى ابد از سازشکارى و مداهنه آن جناب مایوس باشند.

 

ترجمه تفسیر المیزان جلد 20 صفحه 645

مفسرین در اینکه این سوره مورد بحث مکى است و یا مدنى اختلاف کرده اند، و از ظاهر سیاقش بر مى آید که در مکه نازل شده باشد.
روایاتى راجع به زخم زبان در ((یا ایّها الکافرون ...)) به گروهى معهود و معین ازکفار بوده و ((و لا انتم عابدون ما اعبد)) اخبار غیبى از آینده است صفحه

قُلْ یَأَیهَا الْکفِرُونَ


ظاهرا خطاب به یک طبقه معهود و معین از کفار است نه تمامى کفار، به دلیل اینکه رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) را مامور کرده از دین آنان بیزارى جوید و خطابشان کند که شما هم از پذیرفتن دین من امتناع مى ورزید.

لا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ


از این آیه تا آخر سوره آن مطلبى است که در جمله ((قل یا ایها الکافرون )) مامور به گفتن آن است ، و مراد از ((ما تعبدون )) بت هایى است که کفار مکه مى پرستیدند، و مفعول ((تعبدون )) ضمیرى است که به ماى موصول بر مى گردد، و با اینکه مى توانست بفرماید: ((ما تعبدونه )) اگر ضمیر را حذف کرده براى این بود که کلام دلالت بر آن مى کرده ، حذف کرد تا قافیه آخر آیات هم درست در آید، و عین این سؤ ال و جواب در جمله هاى ((اعبد)) و ((عبدتم )) و ((اعبد)) مى آید چون در آنها هم باید مى فرمود: ((اعبده )) و ((عبدتموه )) و ((اعبده )).
و جمله ((لا اعبد)) نفى استقبالى است ، براى اینکه حرف ((لا)) مخصوص نفى آینده است ، همچنان که حرف ((ما)) براى نفى حال است ، و معناى آیه این است که من ابدا نمى پرستم آنچه را که شما بت پرستان امروز مى پرستید.

وَ لا أَنتُمْ عَبِدُونَ مَا أَعْبُدُ


این جمله نیز نفى استقبالى نسبت به پرستش کفار بر معبود رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله وسلم ) است ، و این خبرى غیبى از این معنا است که کفار معهود، در آینده نیز به دین توحید در نمى آیند.
این دو آیه با انضمام امر ((قل )) که در آغاز سوره است ، این معنا را به دست مى دهد که گویا رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به کفار فرموده : پروردگار من مرا دستور داده به اینکه به طور دائم او را بپرستم ، و اینکه به شما خبر دهم که شما هرگز و تا ابد او را نمى پرستید، پس تا ابد اشتراکى بین من و شما در دین واقع نخواهد شد.

 

ترجمه تفسیر المیزان جلد 20 صفحه 646

بنابر این آیه شریفه در معناى آیه ((لقد حق القول على اکثرهم فهم لا یومنون ))، و آیه شریفه زیر است که مى فرماید: ((ان الذین کفروا سواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لا یومنون )).
در آیه مورد بحث جا داشت بفرماید: ((و لا انتم عابدون من اعبد - و شما نخواهید پرستید کسى را که من مى پرستم ))، چون بین معبود رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) و معبود بت پرستان فرق بسیار است ، یکى این است که معبود بت پرستان جماد و بى شعور است ، و موصولى که از آن تعبیر مى کند موصول مخصوص بى شعوران یعنى کلمه ((ما)) است ، وموصول مخصوص صاحبان شعور کلمه ((من - کسى که )) است ، پس چرا در آیه مورد بحث بجاى این کلمه ، کلمه ((ما)) را بکار برده ؟ پاسخش این است که منظور صرفا مطابقت این آیه با آیه ((لا اعبد ما تعبدون )) است .
وجه تکرار مضمون سابق در ((و لا انتم عابد ما عبدتم و لا انتم عابدون ما اعبد)) صفحه

وَ لا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتمْ وَ لا أَنتُمْ عَبِدُونَ مَا أَعْبُدُ


این دو آیه تکرار مضمون دو آیه قبل است که به منظور تاءکید آن تکرار شده ، نظیر تکرارى که در آیه ((کلا سوف تعلمون ثم کلا سوف تعلمون )) آمده ، و نیز تکرارى که در آیه ((فقتل کیف قدر ثم قتل کیف قدر)) آمده است .
بعضى از مفسرین در توجیه اینکه چرا بین دو موصول فرق نگذاشت ، گفته اند: اصلا کلمه ((ما)) در دو جمله ((ما عبدتم )) و ((ما اعبد)) موصوله نیست ، بلکه مصدریه است ، و معناى آیه این است که : من نحوه پرستش شما را نخواهم پرستید، و شما نحوه پرستش مرا نخواهید پرستید، و خلاصه نه من شریک شما در پرستش هستم و نه شما شریک منید، نه در عبادت مشترکیم و نه در معبود، چون معبود من خداى تعالى است ، و معبود شما بت است ، عبادت من عبادتى است که خدا تشریعش کرده ، و عبادت شما چیزى است که خودتان از در جهل و افتراء بدعت نهاده اید،

 

ترجمه تفسیر المیزان جلد 20 صفحه 647

و بنابر این توجیه ، دو آیه مورد بحث تکرار و تاءکید دو آیه قبل نیستند، ولى عیبى که در این توجیه است این است که از نظر عبارت آیه بعید به ذهن مى رسد، و ان شاء اللّه در بحث روایتى آینده وجهى لطیف براى تکرار دو آیه خواهد آمد.
بیان اینکه آیه : ((لکم دینکم ولى دین )) اخبار از اینست که کافران مخاطب پیامبر (صلىالله علیه و آله ) به دین او نخواهند گروید. چند وجه دیگر در معناى این آیه

لَکمْ دِینُکُمْ وَ لىَ دِینِ


این آیه به حسب معنا تاءکید مطلب گذشته ، یعنى مشترک نبودن پیامبر و مشرکین است ، و لام در ((لکم )) و در ((لى )) لام اختصاص است ، مى فرماید: دین شما که همان پرستش بت ها است مخصوص خود شما است ، و به من تعدى نمى کند، و دین من نیز مخصوص خودم است ، شما را فرا نمى گیرد.
در اینجا ممکن است به ذهن کسى برسد که این آیه مردم را در انتخاب دین آزاد کرده ، مى فرماید هر کس دلش خواست دین شرک را انتخاب کند، و هر کس خواست دین توحید را برگزیند. و یا به ذهن برسد که آیه شریفه مى خواهد به رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) دستور دهد که متعرض دین مشرکین نشود. و لیکن معنایى که ما براى آیه کردیم این توهم را دفع مى کند، چون گفتیم آیه شریفه در مقام این است که بفرماید شما به دین من نخواهید گروید و من نیز به دین شما نخواهم گروید، و اصولا دعوت حقه اى که قرآن متضمن آن است ، این توهم را دفع مى کند.
بعضى از مفسرین براى دفع این توهم گفته اند: کلمه دین در آیه شریفه به معناى مذهب و آئین نیست ، بلکه به معناى جزا است مى فرماید: جزاى شما مال شما، و جزاى من از آن من است .
بعضى دیگر گفته اند: در این آیه مضافى حذف شده ، و تقدیرش ((لکم جزاء دینکم ولى جزاء دینى )) مى باشد، یعنى جزاى دین شما مال شما، و جزاى دین من مال من . ولى این دو وجه دور از فهم است .
بحث روائى

 

ترجمه تفسیر المیزان جلد 20 صفحه 648

در الدر المنثور آمده که ابن جریر، ابن ابى حاتم ، و ابن انبارى در کتاب ((المصاحف ))، از سعید بن میناء مولاى ابى البخترى روایت کرده اند که گفت : ولید بن مغیره و عاصى بن وائل و اسود بن مطلب و امیه بن خلف رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) را دیدند و گفتند: اى محمد بیا خدایانمان را روى هم بریزیم ، ما خداى تو را بپرستیم و تو خدایان ما را در نتیجه غائله و کدورت بین ما بر طرف شود، همه در پرستش معبودها مشترک باشیم ، و بالاخره یا معبود ما حق است و یا معبود تو، اگر معبود ما حق و صحیح تر بود سر تو بى کلاه نمانده ، و از عبادت آنها حظى برده اى ، و اگر معبود تو حق و صحیح تر از معبود ما باشد سر ما بى کلاه نمانده ، از پرستش او بهره مند شده ایم . در پاسخ این پیشنهاد خداى تعالى این سوره را نازل کرد که بگو: هان اى کفار! من هرگز نمى پرستم آنچه را که شما مى پرستید، تا آخر سوره .
مؤ لف : مرحوم شیخ در امالى به سند خود از میناء از عده اى از اصحاب امامیه قریب به این معنا را روایت کرده .
و در تفسیر قمى از پدرش از ابن ابى عمیر روایت کرده که گفت : ابو شاکر از ابى جعفر احول از سوره مورد بحث سؤ ال کرد، که مگر یک سخنگوى حکیم اینطور حرف مى زند که در یک سطر مطلبى را دو بار بگوید و تکرار کند؟ ابى جعفر احول جوابى از این اشکال نداشت .
ناگزیر به طرف مدینه روان شد، و در مدینه از امام صادق (علیه السلام ) پرسید حضرت فرمود: سبب نزول این سوره و تکرار مطلبش این بود که قریش به رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) پیشنهاد کرده بود، بیا تا بر سر پرستش خدایان مصالحه اى کنیم ، یک سال تو خدایان ما را عبادت کن و یک سال ما خداى تو را، باز یک سال تو خدایان ما را عبادت کن و یک سال ما خداى تو را، خداى تعالى در پاسخشان عین سخن آنان را یعنى تکرار مطلب را بکار برد، آنها گفته بودند یک سال تو خدایان ما را عبادت کن در پاسخ فرمود: ((لا اعبد ما تعبدون ))، آنها گفته بودند و یک سال ما خداى تو را، در پاسخ فرمود ((و لا انتم عابدون ما اعبد))، آنها گفته بودند باز یک سال تو خدایان ما را عبادت کن در پاسخ فرمود: ((و لا انا عابد ما عبدتم ))، آنها گفته بودند و یک سال ما خداى تو را در پاسخشان فرمود: ((و لا انتم عابدون ما اعبد لکم دینکم و لى دین )).

 

ترجمه تفسیر المیزان جلد 20 صفحه 649

ابوجعفر احول وقتى این پاسخ را شنید نزد ابى شاکر رفت ، و جواب را بدو گفت ، ابوشاکر گفت : این جواب مال تو نیست این را شتر از حجاز بدینجا حمل کرده ، (یعنى تو نزد جعفر بن محمد رفته اى و پاسخ را از او گرفته اى ).
مؤ لف : مفاد تکرار در کلام قریش این است که بیا تا به آخر عمر یک سال تو خدایان ما را و یک سال ما خداى تو را بپرستیم .

 


دانلود با لینک مستقیم


تحقیق در مورد تفسیر سوره کافرون